|
|
1998 – 2008: 10 jaar VERKUNO! Geheimen
met grote gevolgen….. De gemeentelijke herindeling was volop in voorbereiding
en zou per 1 januari 1998 een feit worden. We schrijven 1997. Verschillende
lokale organisaties in de toenmalige gemeenten Norg, Peize en Roden beraden
zich op vormen van samenwerking met verwante organisaties in die andere
gemeenten. In dit klimaat bedachten enkele kunstenaars in Norg, dat een
nadere kennismaking tussen de beeldende kunstenaars in die drie gemeenten ook
een goede zaak zou zijn. Met ambtelijke ondersteuning in de persoon van Feike
van der Heide werden de professionele kunstenaars uit de drie gemeenten
bijeen gebracht. En zo ontstond het project ‘DE GEHEIMEN
VAN….’ In juni 1998 exposeerden 30 beeldende kunstenaars buiten
hun oude gemeentegrenzen binnen de nieuwe gemeente Noordenveld. Op diverse
locaties lieten de kunstenaars ui Norg hun werk zien in Roden of Peize en
andersom. Hierdoor kon het publiek kennismaken met het werk van die andere
kunstenaars, maar het betekende ook een onderlinge kennismaking tussen
collega-kunstenaars. Het Koetshuis
Voortkomend uit een initiatief van de toenmalige
Culturele Raad Roden beschikte de gemeente Roden van 1975- 1988 over een
goede tentoonstellingsaccommodatie naast Museum Kinderwereld, nl. ’t
Achterhoes’. Na verloop van tijd behoefde Museum Kinderwereld ruimte
voor uitbreiding. In 1985 werd de havezate Mensinge in 1985 aangekocht
door gemeente Roden, in 1986-1987 gerestaureerd en in 1988 voor het publiek
geopend. De Culturele Raad Roden ging akkoord met het inleveren van ’t
Achterhoes, mits het Koetshuis op het voorplein van de havezate gerestaureerd
en toegerust zou worden tot een goede expositieruimte. De gemeenteraad ging
hiermee akkoord en het Koetshuis werd ingrijpend verbouwd tot expositieruimte
aan de hand van een pakket van eisen en met behulp van de benodigde
gemeenschapsgelden. In 1998 speelde de toenmalige burgemeester met het idee
het Koetshuis een andere bestemming te geven. Zowel de Culturele Kring Roden
(CKR) als de professionele kunstenaars in de gemeente Noordenveld hebben zich
daar gezamenlijk tegen verzet. De kunstenaars groepeerden zich daarbij onder
de naam VERKUNO: Verontruste Kunstenaars Noordenveld en organiseerden een
handtekeningenactie tegen de plannen van het college. De gemeenteraad ging
akkoord met behoud van het Koetshuis als tentoonstellingsruimte, mits VERKUNO
en de Culturele Kring Roden samen zorg zouden dragen voor een jaarprogramma
van tentoonstellingen. Oprichting
VERKUNO Direct gingen de kunstenaars hiermee aan de slag met
het voorbereiden van de eerste tentoonstelling in het Koetshuis en wel de
eerste Salon-tentoonstelling, die geopend werd door de toenmalige wethouder
van cultuur de heer Joop Kluitenberg. Sindsdien is VERKUNO een zeer actieve
vereniging gebleven. De
‘geuzennaam‘ VERKUNO werd aangehouden, maar nu als VERKUNO i.o. ofwel: Vereniging
van professionele Beeldende Kunstenaars
en Vormgevers in de gemeente Noordenveld i.o. De formele statuten werden 30 juni 1999 notarieel bekrachtigd. Voorwaarde voor lidmaatschap is dat men als
professioneel beeldend kunstenaar of vormgever woont of werkt in de gemeente
Noordenveld en als zodanig ook is opgenomen in het bestand van het Centrum
voor Beeldende Kunst te Assen (CBK Assen). Hier kan men uitsluitend na
toetsing van de professionaliteit als beeldend kunstenaar worden
geregistreerd. Vrijwel alle kunstenaars uit Noordenveld sloten zich aan. Ruim
30! Een groot aantal in relatie tot het inwonersaantal. De gemeente
Noordenveld kent de grootste dichtheid aan beeldende kunstenaars van alle
Drentse gemeenten! Leden
Beeldende Kunstenaars en Kunstlievende leden Van meet af aan wist VERKUNO zich gesteund door een
aantal kunstlievende medestanders.
Besloten werd deze belangrijke ondersteuners formeel een plaats te
geven binnen de vereniging. Statutair kent VERKUNO daarom zowel Leden
Beeldende Kunstenaars als Kunstlievende Leden. De Kunstlievende leden zijn
welkom als suppoost, kunnen deel uit maken van de verschillende werkgroepen
alsook het bestuur. Wat het bestuur betreft alleen met de restrictie dat er
niet meer Kunstlievende- dan Beeldende Kunstleden daarin zitting kunnen
hebben. De Kunstlievende leden genieten verschillende voordelen bij
evenementen van de vereniging. Soms worden er ook activiteiten georganiseerd,
die uitsluitend voor Kunstlievende leden bestemd zijn. Het aantal
Kunstlievende Leden is in de loop van de jaren toegenomen, het aantal Leden
Beeldende Kunstenaars blijft vrijwel
ongewijzigd. Natuurlijk zijn er wel mutaties. Vertrek uit de gemeente, maar
ook weer nieuwe vestigingen binnen de gemeente zijn hier voornamelijk debet
aan. Het overlijden kort na elkaar van beeldend kunstenaar Tineke Mulder en
haar echtgenoot Rienk Mulder betekende een extra droevig verlies voor de
vereniging. Rienk, als kunstlievend lid, had zich ook jaren als secretaris
voor de verenging ingezet. Tentoonstellingen De CKR en VERKUNO verzorgen nu al 10 jaren samen het
tentoonstellingsprogramma in het Koetshuis. Aanvankelijk organiseerde VERKUNO
acht tentoonstellingen op jaarbasis en De CKR vier. Met het terugschroeven
van het gemeentelijk budget voor VERKUNO, heeft VERKUNO dit onder protest
terug moeten brengen naar zes tentoonstellingen op jaarbasis. Het zijn doorgaans de Beeldende Kunstleden, die de
tentoonstellingen organiseren. Zij doen dit onbezoldigd. Dit vraagt een grote
inspanning voor een relatief klein ledental. Gezien de positieve reacties,
ook in landelijke en regionale pers, slagen zij er al die jaren toch steeds
maar weer in het Koetshuis in de schijnwerpers te plaatsen met kwalitatief
interessante en gevarieerde tentoonstellingen van meer dan regionale en bovenprovinciale
betekenis. Het tentoonstellingsbeleid van de vereniging kent een
aantal uitgangspunten. Voornamelijk worden er thematentoonstellingen
georganiseerd waarvoor ook altijd andere kunstenaars buiten de gemeente
Noordenveld worden uitgenodigd. Voorwaarde is dan wel dat deze geregistreerd
staan als professioneel beeldend kunstenaar. De thema’s worden door de
leden gekozen. In de loop van de jaren zijn er ook enkele tradities in
de programmering ontstaan. Zo is er rond de feestdagen in december de jaarlijkse
Salon, die ieder jaar weer een andere opzet kent. Tweejaarlijks is er plaats
voor een tentoonstelling in de Commitment-reeks, waarbij werk van beeldende
kunstenaars uit niet-westerse culturen centraal staat. Ook tweejaarlijks werd
met een expositie aangesloten op de fotomanifestatie Noorderlicht. Waar
mogelijk worden er extra activiteiten aan de tentoonstellingen toegevoegd.
Dit kunnen lezingen of workshops zijn in het verlengde van het thema. Ook
worden er lesbrieven ontwikkeld voor groepen scholieren., die buiten de
gewone openingstijden in het Koetshuis worden rondgeleid. Bij verschillende tentoonstellingen slaagden de
werkgroepen er in extra subsidies te verwerven voor het uitgeven van
tentoonstellingscatalogi. De tentoonstellingen ‘Dichterbijbeeld’,
‘1 staat voor 9’, ‘153 Kinderkistjes’, ‘Ten
Voeten Uit’ en ‘Bronstijd/IJzertijd’ zijn hier enkele
voorbeelden van. Koetshuis
opnieuw bedreigd April
2005 werd VERKUNO verrast door de plannen van het college van burgemeester en
wethouders van de gemeente Noordenveld om de expositieruimte Het Koetshuis te
veranderen in een horecagelegenheid. In nauwe samenwerking met de CKR is
hiertegen in verzet gegaan. Het resultaat was dat de meerderheid van de
gemeenteraad en de pers zich achter ons schaarden en het college de plannen
terugnam. Op 28 juli 2005 besloot de raad dat het Koetshuis behouden blijft
als expositieruimte. Andere
activiteiten Na de oprichting van VERKUNO
besloot de organisatie van de Open Atelierroute Peize verder te gaan onder de
vlag van VERKUNO en hun activiteit uit te breiden tot Open Atelierroute
Noordeveld. Jaarlijks, in principe in het 2e weekend van mei,
wordt deze route succesvol georganiseerd. Mei 2009 zal hopelijk het 20-jarig
bestaan worden gevierd.
Ook buiten het Koetshuis organiseerde VERKUNO
tentoonstellingen voor haar leden. Zo waren er ter gelegenheid van het 40jarig jubileum
van het partnerschap Roden-Reichshof in 2003 exposities op verschillende
locaties in Reichshof in Duitsland. Enkele werkgroepen slaagden er in hun tentoonstelling
ook in andere expositieruimtes te presenteren. Enkele voorbeelden daarvan
zijn de tentoonstelling ‘Dichterbijbeeld’, die ook inde stad
Groningen en Heerenveen te zien was en de tentoonstelling ‘1 staat voor
9’, die eveneens getoond werd in Delfzijl en Meppel. In samenwerking met het CBK Assen, die reeds jaren
exposities organiseert in Galerie van der Veen te Assen, hebben VERKUNO-leden
zich meerdere malen daar kunnen presenteren. Tot voor kort organiseerde VERKUNO tentoonstellingen
van groot ruimtelijk werk in het Vasaliscomplex te Roden in samenwerking met
woningcorporatie Woonborg, de eigenaar van dit complex. Inmiddels zijn in de
atriumruimte jeus de boules banen aangelegd, waardoor geen ruimte meer
beschikbaar is voor exposities. Tot twee keer toe organiseerde VERKUNO een busreis naar
de Documenta in Kassel, waar 4-jaarlijks een beeld wordt gegeven van de
eigentijdse ontwikkelingen op het gebied van de beeldende kunst. Ook werden bezoeken gebracht aan tentoonstellingen in
de Randstad. Cultuurbeleid,
adviezen en werkgroepen De doelstelling van de vereniging behelst niet alleen
het behartigen van de belangen van haar leden, maar vermeldt ook dat de
vereniging zich in wil zetten voor het
bevorderen van het kunst- en cultuurklimaat en het stimuleren van
ontwikkeling en uitvoering van kunst- en cultuurbeleid. Zo organiseerde VERKUNO in samenwerking met de gemeente
Noordenveld, de provincie Drenthe en het CBK te Assen op 17 februari 1999 een
Symposium met als titel: ‘Beeldende
Kunst: ook een zaak van gemeentelijk belang’. Een van de sprekers was
Arjo Kramer, hoogleraar Economie van Kunsten en Cultuur aan de Erasmus
universiteit van Rotterdam. Deze constateert dat kunst vaak het stiefkindje is van de politiek. De huidige
overheid huldigt meer het standpunt dat men de cultuur aan de marktwerking
over moet laten. Kramer pleit behalve voor overheid of marktwerking voor de
zogenaamde 3e weg. Naast
economisch vermogen onderscheidt hij sociaal vermogen (bv vriendendiensten en
vrijwilligerswerk) en cultureel vermogen.
Het cultureel vermogen is het vermogen om geīnspireerd te kunnen worden of te kunnen
inspireren. Hij vindt dat er
niet in cultuur moet worden geīnvesteerd op grond van economische argumenten,
maar vanwege het culturele vermogen. Na het symposium startte de provincie bijeenkomsten
voor gemeente ambtenaren en bestuurders
met betrekking tot cultuurbeleid in algemene zin. Sindsdien is VERKUNO deelnemer aan door de provincie
georganiseerde werkbijeenkomsten ter voorbereiding op het te ontwikkelen
cultuurbeleid. VERKUNO participeerde ook in verschillende door de gemeente ingestelde
werkgroepen. In 1999 bracht een Werkgroep, met daarin
vertegenwoordigd VERKUNO, advies uit over het gebruik van het Koetshuis. In 2000 verscheen de Startnota Kunst en Cultuur
Noordenveld: ‘Een vonk, een overtuiging, een mentaliteit’. Deze
nota kwam tot stand met adviezen van een werkgroep waarin o.a. VERKUNO
vertegenwoordigd was. In 2003 verscheen de uitgewerkte cultuurnota van de
gemeente Noordenveld: ‘Noordenveld voor het voetlicht’. Hierbij
bleek dat bij de gemeentelijke herindeling de gemeente ‘vergeten’
was om het Opdrachten/Aankopenbeleid Beeldende Kunst van de gemeente Roden
over te hevelen naar de gemeente Noordenveld. Ondanks toezeggingen van de
toenmalige wethouder van cultuur aan de raad, is dit beleid tot op heden niet
gereactiveerd. Een verzoek van VERKUNO in 2005 om een percentage regeling toe
te passen bij de uitbreiding van het gemeentehuis bleef onbeantwoord. Bovendien is VERKUNO vertegenwoordigd in de
projectgroep, die met ambtelijke ondersteuning van de cultureel ambtenaar,
zich inzet om een gedenkteken te realiseren voor de bekende dichteres
Vasalis, die vele jaren van haar leven in Roden woonde. In 2001 bracht de projectgroep
hierover een advies uit aan de gemeenteraad. In 2005 verleende de
gemeenteraad toestemming voor het verstrekken van 3 opdrachten voor
schetsontwerpen, waaruit het ontwerp van Erick de Lyon werd geselecteerd.
Naar verwachting volgt onthulling hiervan op 13 februari 2009, de 100e
geboortedag van Vasalis. Samenwerking VERKUNO heeft altijd het belang van samenwerking
onderkent. De samenwerking met de CKR met betrekking tot het Koetshuis
dateert al vanaf de oprichting van de vereniging. Maar ook in nieuwe
samenwerkingsvormen participeert VERKUNO, zoals het dit voorjaar gestarte
overleg ‘Cultureel Masterplan Brink Roden’, waarbij de culturele
organisaties, die actief zijn rond de Brink in Roden het voornemen hebben
intensiever met elkaar te gaan samenwerken. Ook buiten Noordenveld neemt VERKUNO deel aan overleg.
Zo ontstond in 2001 het Overleg van Drentse Kunstenaars Verenigingen; het
ODKV. Gezamenlijk werd met succes gewerkt aan betere communicatie met het
CBK. ODKV en CBK samen maakten zich sterk voor een expositieruimte voor het
CBK in het Cultureel Kwartier in Assen. Recentelijk werd bekend, dat dit
streven gehonoreerd zal gaan worden. Ook wat betreft het provinciaal
cultuurbeleid wisten de organisaties binnen het ODKV elkaar te vinden. Nieuwe
kansen VERKUNO heeft zich altijd alert opgesteld bij nieuwe
marktontwikkelingen op het terrein van beeldende kunst. Als intermediair voor
haar leden heeft VERKUNO bemiddeld bij de invoering van de CKV-lessen in het
middelbaar onderwijs en het Kunstmenu in het basisonderwijs. De
ontwikkelingen op het terrein van Gemeenschapskunst waren aanleiding om in
samenwerking met de Welzijns organisatie in Noordenveld te komen tot de
Stichting Kunstspoor i.o. Het bestuur Het moge duidelijk zijn dat een vereniging als VERKUNO
gebaat is bij een goed bestuur. Zoals altijd zijn ook hier de werkzaamheden
van het bestuur niet in alle omvang altijd zichtbaar voor de leden en
daarbuiten. Gelukkig kent het bestuur van VERKUNO weinig wisselingen van de
wacht, zodat bestuurlijke continuīteit gewaarborgd kon blijven. Vanaf het
eerste begin tot 14 maart jongsleden mocht ik als voorzitter deel uit maken
van dit bestuur. De saamhorigheid en collegialiteit binnen het bestuur heeft
zonder meer bij gedragen aan een voor de vereniging succesvolle eerste 10
jaren! Met genoegen kijk ik terug op die periode. Jelly van den Bosch Roden, 1 december 2008. |
|
